1 stycznia miała nastąpić prawdziwa rewolucja na rynku rynku. Przy wyraźnym sprzeciwie pracodawców i organizacji ich zrzeszających, postanowiono bowiem dać inspektorom pracy uprawnienie do zamiany umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę. I choć zapowiedzi były szumne, pod sam koniec grudnia okazało się, że spodziewana nowelizacja jednak nie tyle wejdzie w życie, co w ogóle nie zostanie uchwalona. Ministerstwo się jednak nie poddaje, dlatego przedstawiło nowy projekt nowelizacji. A ten uzyskał wreszcie akceptację całego rządu i w ubiegłym tygodniu został skierowany do prac sejmowych.
Obecne uprawnienia PIP
Celem nowych regulacji ma być zwiększenie ochrony pracowników poprzez danie inspektorom pracy prawa do zamiany pozornych umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnej.
Ma to być próba ukrócenia obchodzenia prawa w postaci zakazu zastępowania umowy o pracę umowami cywilnoprawnymi w sytuacji, w której w rzeczywistości spełnia ona definicję stosunku pracy, a więc: praca jest wykonywana osobiście, pod kierownictwem, w określonym miejscu i czasie.
Jako mój stały Czytelnik doskonale już jednak wiesz, że ryzyko uznania, iż zawarta umowa cywilnoprawna stanowi w istocie umowę o pracę istnieje tak naprawdę od zawsze i nie pojawi się ono wraz ze zmianą przepisów. Znane są przecież przykłady, że PIP – zresztą całkiem słusznie – kwestionował zawarte umowy zlecenia czy nawet (o zgrozo!) umowy o dzieło. Bo przyznasz mi chyba rację, że zatrudnianie w restauracji w oparciu o umowę o dzieło (rozumiane zazwyczaj jako obraz, artykuł czy projekt graficzny) jest pewną przesadą.
Takie działanie wymagało jednak długotrwałego procesu sądowego, najczęściej w II instancjach, a tym samym zabierało nawet kilka lat. Obecnie ścieżka ta ma się zdecydowanie skrócić, a role odwrócić.
Nowelizacja – nowe uprawnienia PIP
Wydanie ewentualnej decyzji administracyjnej, przekształcającej umowę cywilnoprawną w umowę o pracę poprzedzać będzie rzecz jasna kontrola u pracodawcy. Kontrola może być przeprowadzona nie tylko tradycyjnie, w siedzibie pracodawcy, ale również zdalnie, za pośrednictwem poczty czy środków komunikacji elektronicznej.
Jeżeli w trakcie kontroli inspektor pracy stwierdzi, że Twoi zleceniobiorcy zamiast umowy świadczenia usług powinni otrzymać umowę o pracę, w pierwszej kolejności ma prawo wydać Ci polecenie zawarcia stosownych umów o pracę i usunięcia w ten sposób powstałych naruszeń.
Jeżeli nie zgodzisz się w wydanym poleceniem i się do niego nie zastosujesz, okręgowy inspektor pracy ma dwa wyjścia. Może więc, alternatywnie:
- wydać w stosunku do Ciebie decyzję przekształcającą zawarte umowy cywilnoprawne w umowy o pracę,
- skierować powództwo o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy.
Co ważne, to drugie rozwiązanie będzie stosowane wtedy kiedy w ocenie PIP zajdzie konieczność ustalenia istnienia stosunku pracy za okres wcześniejszy niż ten, który może zostać objęty decyzją. Decyzja, którą PIP będzie mogło wydać w wyniku nowelizacji będzie mogła być bowiem jedynie decyzją na teraz – datą zawarcia umowy o pracę może być jedynie data wydania decyzji.
Jeżeli chodzi o wykonalność samej decyzji – ma ona stać się wykonalna z dniem następującym po dniu, w którym upływa termin do wniesienia odwołania, jeżeli żadna ze stron nie wniosła odwołania, albo z dniem prawomocnego orzeczenia sądu, albo z dniem nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. Oczywiście muszę w tym miejscu zastrzec, że inspektor pracy może nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Ale to jednak co innego, niż rygor nadawany każdej decyzji z urzędu.
Jest to istotna zmiana w stosunku do pierwotnego projektu nowelizacji, który zakładał, że decyzja stanie się wykonalna z dniem jej wydania, z wszystkimi tego konsekwencjami.
Odwołanie od decyzji inspektora pracy
Od decyzji inspektora pracy pracodawcy ma przysługiwać w pierwszej kolejności odwołanie do okręgowego inspektora pracy. Powinno ono zostać złożone w terminie 7 dni od dnia jej doręczenia. Jeżeli w jego wyniku PIP zdania nie zmieni, pracodawca może może złożyć odwołanie do Sądu. Powinien je złożyć – za pośrednictwem PIP – w terminie miesiąca od doręczenia mu decyzji okręgowego inspektora pracy. Oczywiście PIP może i wówczas uznać odwołanie za zasadne i zamiast przekazać je do Sądu, sprawę zakończyć. Z doświadczenia podobnych ZUS-owskich spraw należy jednak raczej przyjąć, że na tym etapie PIP będzie się już raczej trzymał swojego stanowiska. Choć i tu zdarzają się wyjątki 🙂
Zabezpieczenie roszczenia
Zapowiadana nowelizacja to także ciekawie uregulowana instytucja zabezpieczenia roszczenia udzielanego przez Sąd. W skrócie, ma ono polegać na tym, że na czas trwania postępowania przyjmiemy pewnego rodzaju fikcję, iż zakwestionowana umowa rzeczywiście nosi cechy umowy o pracę, a odwołujący się czy też pozwany pracodawca nie ma racji upierając się, iż naprawdę zawarł umowę cywilnoprawną.
I tak, umowa cywilnoprawna będąca przedmiotem tego postępowania będzie mogła w trakcie jego trwania zostać zmieniona, wypowiedziana lub rozwiązana jedynie na zasadach określonych w przepisach prawa pracy dotyczących powszechnej i szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Czyli czasowo, w trakcie trwania zabezpieczenia, do jej zmiany czy rozwiązania stosować będziemy przepisy prawa pracy. Dotyczy to również prawa zleceniobiorcy – pracownika do składania odwołań do sądu pracy zgodnie z przepisami kodeksu pracy.
I jeżeli myślisz teraz – wow! To naprawdę daleko idące zabezpieczenie…
… ustawodawca i proponowana przez niego nowelizacja idą jeszcze dalej.
Nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego, która będzie pokłosiem nowelizacji ustawy o PIP zakłada bowiem, iż o ile przemawiać za tym będzie potrzeba ochrony praw pracownika, a istnienie stosunku pracy zostanie uprawdopodobnione, Sąd może także unormować inne prawa i obowiązki stron umowy na czas trwania postępowania aniżeli tylko te odnoszące się do zmiany czy rozwiązania samej umowy.
Zakładam, że chodzi tutaj np. o czas pracy czy wynagrodzenie za pracę.
Co również istotne, Sąd będzie mógł odmówić udzielenia zabezpieczenia jedynie wyjątkowo – gdy w świetle okoliczności sprawy będzie oczywiste, że stosunek prawny, którego dotyczy odwołanie albo powództwo, nie jest stosunkiem pracy. W każdym innym przypadku Sąd ma obowiązek udzielenia zabezpieczenia w toczącym się postępowaniu.
Nowelizacja – nowość w postaci indywidualnej interpretacji
Już praktycznie na sam koniec zostawiłam zupełną nowość w przepisach. Indywidualną interpretację prawa z zakresu prawa pracy. A dokładnie w zakresie stosowania przepisów prawa pracy dotyczących ustalenia, czy przedstawiony we wniosku stosunek prawny stanowi umowę o pracę w rozumieniu kodeksu pracy.
Coś co dobrze znamy już z prawa podatkowego. I coś w co w mojej ocenie świetnie się tam sprawdza. I ma okazję sprawdzić się również w przypadku przepisów z zakresu prawa pracy.
Tak jak w przypadku interpretacji podatkowych, pracodawca w składanym wniosku opisze więc stan faktyczny oraz swoje stanowisko wobec charakteru konkretnej umowy, o którą pyta. Następnie PIP stanowisko to oceni i ocenę swoją uzasadni, powołując się na określone przepisy prawa i ich wykładnię.
Co najważniejsze – o ile pracodawca nie zatai w złożonym wniosku żadnych faktów i szczerze opisze warunki, w jakich wykonywane są konkretne umowy, wydana interpretacja będzie go chroniła na przyszłość. A inspektor pracy nie będzie mógł jej zakwestionować w trakcie późniejszej kontroli.
Interpretacji nie będzie można rzecz jasna uzyskać już w trakcie trwającej kontroli.
Co najważniejsze – wszystkie interpretacje – podobnie jak te podatkowe – dostępne mają być również w BIP Głównego Inspektora Pracy. Oczywiście po usunięciu wszelkich danych identyfikujących podmioty wskazane w treści takiej interpretacji. Będzie to na pewno bardzo pomocne narzędzie dla wszystkich pozostałych pracodawców.
A jeżeli chcesz poczytać więcej o interpretacjach prawa podatkowego, zostawiam link. Kiedyś już tutaj na blogu o nich wspominałam.
***
I teraz już naprawdę na sam koniec. Bo chyba jeszcze o tym nie wspomniałam.
Nowelizacja daje również szansę tym, którzy chcieliby naprawić swój błąd. Tak więc jeżeli w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie nowych przepisów dobrowolnie doprowadzisz do stanu zgodnego z prawem, a więc zawrzesz ze swoim dotychczasowymi zleceniobiorcami umowę o pracę, nie czekają Cię negatywne konsekwencje, o których pisałam w dzisiejszym wpisie.
Cały tekst nowelizacji znajdziesz tu. Choć uprzedzam, ciężko się to czyta 🙂
A jeżeli tak zupełnie na koniec mam wyrazić opinię, czy moim zdaniem nowe przepisy naprawdę mają szanse wejść w życie, powiem tak: trudno powiedzieć.
Choć wiele przepisów pierwotnej nowelizacji zostało poprawionych, obecna propozycja zmian nadal budzi wiele pytań i kontrowersji. Zwłaszcza wśród organizacji pracodawców i samych przedsiębiorców.
Z drugiej strony nowe przepisy, stanowią kamień milowy w Krajowym Planie Odbudowy. A rządzący muszą się z niego rozliczyć wobec Komisji Europejskiej do 30 czerwca tego roku. Daje to nadzieję, że uda się jednak na przestrzeni kilku miesięcy uzgodnić i wprowadzić tę długo zapowiadaną i wyczekiwaną nowelizację.
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }